Eşler arasındaki karşılıklı ilişkiyi maddi ve manevi diye iki gruba ayırmak mümkündür.
Manevi ilişkinin hedefi hayatın iniş ve yokuşlarını beraber katetmek, evi bir huzur ve saadet yuvası haline getirmek, ebedi saadete vâsıta kılmaktır. Şu âyet evliliğin bu yönünü en veciz bir şekilde dile getirmektedir: «İçinizden, kendileriyle huzura kavuşacağınız eşler yaratıp; aranızda sevgi ve rahmet var etmesi, O'nun varlığının belgelerindendir...» (er-Rûm: 30/21).
Maddi ilişkilerin hedefi şehevi arzuların, yaratılış gayesine en uygun bir ölçü içinde tatmini ve neslin devamıdır (Bazı dinler maddi ilişki (cinsi münâsebet) konusunda ifrata düşmüş, hayız hâlinde bile yaklaşmayı mubah kılmış, bazıları ise bu durumda yatak ve odaları ayırmaya kadar gitmişlerdir.). Bu sebeple hayız ve lohusalık hallerinde yalnızca birleşme haram kılınmış, bunun dışında bir yasak konmamıştır (el-Bakara: 2/222). Bu durumlarda birleşmenin tıbbi ve psikolojik mahzurları ilim adamlarınca da tesbit edilmiştir.