Nesep sözlükte; soy, hısımlık, bir kimsenin kan bağı olan kişilerle soy bağlantısı demektir. Bir fıkıh terimi olarak, çocuğu ana-babasına ve ailesine bağlayan kan ve soy bağını ifade eder.
Nesep, aynı soydan gelen aile fertlerini birbirine bağlayan önemli bir ortak değerdir. Aile fertleri bununla biri diğerinin cüz'ü ve parçası olacak şekilde bağlanır. Çocuk babasının bir parçası, baba da onun bir bölümü olur. Bir çocuğun anne ve babası belirli olarak dünyaya gelmesi ve bir aile yuvasının sıcaklığını, hısımlarının sevgi ve yakınlığını duyarak yetişmesi Cenab-ı Hak'kın önemli bir nimetidir.
Allahü Teâlâ şöyle buyurur: "Sudan (meniden) bir insan yaratıp onu nesep ve sıhriyet (kan ve evlilik bağından doğan) yakınlığa dönüştüren O'dur. Rabbinin herşeye gücü yeter." (el-Furkân, 25/54.) "Sur'a üflendiği zaman, artık o gün insanların arasında soylar yoktur ve onlar birbirine soylarını sormazlar (Çünkü artık bunun bir fonksiyonu kalmadığını herkes anlamış olur)" (el-Mü'minûn, 23/101.) Bir insandan meydana gelen nesle "zürriyet" denilir. Kur'an'da bütün insanların birbirinin zürriyeti olarak devam ettiği belirtilir. "Ey insanlar, biz sizi bir erkekle bir dişiden yarattık." (el-Hucurât, 49/13.) "Allah, Adem'i, Nûh'u, İbrahim ailesini ve İmran ailesini seçip âlemlere üstün kıldı. Bunlar birbirinden türeyen nesillerdir." (Âl-i İmrân, 3/33, 34; bk. el-İsra, 17/3; Meryem, 19/58.)
İslâm, babalara çocukların nesebini inkâr etmeyi yasakladığı gibi, kadınlara da çocuğun nesebini gerçek babadan başkasına nisbet etmeyi yasaklamış ve bunu cennetten mahrum kalma nedeni olarak bildirmiştir. Hadiste şöyle buyurulur: "Bir kadın kendilerinden olmayan kimseyi bir aileye sokarsa, Allah'tan bir şey bulamaz. Allah onu cennete sokmaz. Bir erkek de çocuğa bakar olduğu halde onun nesebini inkâr ederse, Allah onunla kendisi arasına perde koyar ve onu kıyamete kadar öncekilerin ve sonrakilerin önünde rezil ve rüsvay eder." (Ebû Dâvud, Talâk, 29; Nesâî, Talâk, 47; ibn Mâce, Ferâiz, 13; Dârimî, Nikâh, 42.)
Çocukların da kendi babalarından başkasına neseb iddia etmesi yasaklanmıştır. Hadiste şöyle buyurulur: "Bilerek, babasından başka kimseye nesep iddiasında bulunana cennet haramdır." (Buhârî, Menakıb, 5, Ferâiz, 29, Müslim, iman, 112, 114, 115; Tirmizî, Vesâyâ, 5.)
Doğan her çocuğun kendi anne ve babasına bağlanması asıl olduğuna göre, çocuk sahibi olamayan aileler ne yapacaktır? İslâm'da onların çocuk özlemini giderecek bir yol ve imkân var mıdır? Aşağıda bu noktaları açıklamaya çalışacağız.