1) Hıdâne hakkının düşmesi:
Şu durumlarda hıdâne hakkı düşer.
a) Bakım sorumluluğunu üstlenen kişinin, çocuğu babanın bulunduğu beldeden başka yere götürmesi. Çocuğun götürülebileceği uzaklık üzerinde görüş ayrılığı vardır. Meselâ; boşanmış olan eşlerden, çocuğun bakımını üstlenen anne, Hanefilere göre çocuğu babanın günlük olarak ziyaret edemeyeceği uzak bir yere götürürse hıdâne hakkı düşer. Bu mesafe Mâlikîlere göre altı berîd (1 Berîd 12 mil, 1 mil 1848 m. olup, 6 Berîd 133 km. eder.) Hanbelîlere göre ise namazın kısaltılacağı yolculuk mesafesidir. Şâfiîlere göre ise, taşınmak kasdı esas olup, yolun uzun veya kısa oluşu sonucu değiştirmez.
b) Akıl hastalığı, bunaklık, cüzzam ve ölüme götüren başka bir hastalık da hıdâne hakkını düşürebilir. Çünkü bu durumda bakım sorumlusu, çocukla yeteri kadar ilgilenemez.
c) Bakım sorumlusunun içki, kumar, zina vb. fısk amellere dalması, dine bağlılığı terketmesi ve bu nedenlerle çocuğu koruyamaz duruma düşmesi, hıdâne sorumluluğunun onun elinden alınmasını gerektirebilir.
d) Kocasından boşanan veya kocası ölen kadının çocuğun mahremi olmayan bir erkekle evlenmesi ve zifaf olması durumunda da hıdâne hakkı düşer. Şafiî ve Hanbelîlere göre küfür de hıdâne hakkını düşürür.(bk. İbn Âbidîn, a.g.e., II, 880, 884; eş-Şirbinî, II, a.g.e., 456 vd.; İbn Kudâme, a.g.e., VII, 618.) Çoğunluk müctehitlere göre herhangi bir engel yüzünden bakım sorumluluğu düşse, bu engel ortadan kalkınca yeniden bu hak sahibine geri döner. Bu engel ister hastalık gibi zorunlu bir engel olsun, isterse evlilik, yolculuk ve fasıklık gibi ihtiyarî nitelikte bulunsun sonuç değişmez. (İbn Âbidîn, a.g.e., II, 880; eş-Şirbinî, a.g.e., III, 456; ez-Zühaylî, a.g.e., VII, 627.)
2) Anne bakım sorumluluğunu üstlenmeye zorlanabilir mi?
Anne ve diğer hıdâne hakkı sahibi kadınlar çocuğu emzirmeye zorlanamadıkları gibi, bakım sorumluluğunu üstlenmeye de zorlanamazlar. Hanefîlerde fetvaya esas olan görüş budur. Ancak ondan başka süt emzirecek ve hıdâne işini üstlenecek hiçbir kimse bulunmazsa bu takdirde zorlanabilir. Çoğunluğun görüşü de böyledir. Diğer yandan çocuğun mahrem hısımı bulunmazsa, çocuğun zayi olmaması için, yine anne hıdâneyi kabule zorlanır. (İbn Âbidîn, a.g.e., II, 875; eş-Şirbinî, a.g.e., III, 465; İbn Kudâme, a.g.e., VII, 615 vd.)