İslâm dini fıtrî; yâni insanın yaratılıştan gelme ihtiyaç ve özelliklerine uygun; onu, matlûb olan hedefe götürmeye müsait bir dindir. İnsanın ihtiyaçları arasında dinlenmek, neşelenmek, bediî zevklerini tatmin etmek de vardır. Bütün hayatları ibâdet içinde geçen, gıdaları ibâdet olan varlıklar meleklerdir. İnsanın —devamlı olarak— sükutu tefekkür, sözü zikir, dinlenmesi Kur'an, boş vakti mescitde ibâdet olamaz; böyle insanlar nâdirdir, onların da bu halleri devamlı değildir.
Bu noktayı biraz daha aydınlatmak üzere sahabeden Hanzele'yi dinleyelim:
Ebû-Bekir'le karşılaştım ve sordu:
— Nasılsın Hanzale?
— Hanzale münafık (iki yüzlü) oldu!
— Allah Allah! Sen neler söylüyorsun?!
— Rasûlullah (s.a.)'in yanında oluyoruz, bize cennet ve cehennemden bahsediyor, öyle ki onları gözümüzle görür gibi oluyoruz; sonra Rasûlullah'ın yanından ayrılınca karılarımız, çocuklarımız ve mallarımızla oynuyor, çok şeyi unutuyoruz!
— Vallahi biz de aynı durumdayız! Ebû-Bekir'le yürüdük ve Rasûl-i Ekrem'in huzuruna girdik, sözü ben açtım:
— Allah'ın Rasülü! Hanzale münafık oldu!
— Ne demek istiyorsun?
— Ya Rasûlallah! Bize cennet ve cehennemden bahsederken senin huzurunda onları gözümüzle görür gibi oluyoruz (söylediklerin gözümüzün önünden gitmiyor), huzurunuzdan çıkınca karılarımıza, çocuklanmıza, mallarımıza dalıyor, çoğunu unutuyoruz!
— Hayatım elinde olana yemin ederim ki siz, dâima benim yanımda olduğunuz halde ve zikir (anma, hatırda tutma) durumunda olsaydınız, geçtiğiniz yollarda ve oturduğunuz sergiler üstünde melekler sizlerle el sıkışırdı..! Fakat —Ey Hanzale— her zaman öyle olmaz, bazen öyle bazen böyle olur. (Peygamberimiz (s.a.) bu sözü üç kere tekrarlamıştır.) (Müslim, K. et-Tevbe. 12, 13.)
Bu hadiste En Büyük Muallim ve Mürebbi (s.a.) ümmetine normal yolu göstermekte, fıtratlerinin gereğini hatırlatmakta ve ruh gibi bedenin de nasibini vermek gerektiğini ifâde buyurmaktadır.
Mide nasıl yiyecek içecek isterse, göz de güzel şeylere bakmak, kulak güzel sesleri işitmek ister. Güzelden faydalanmak bir ihtiyaç olunca onun sınırsız olarak yasaklanması da, serbest bırakılması da normal olmaz. İşte İslâm da bu yolu tutmuş, asıl maksada; yani ruhun tasfiyesi, nefsin terbiyesi, emirlere ve yasaklara riâyet prensiplerine zarar vermeyen eğlenceleri mubah kılmıştır. Bunların başlıcalarını şöylece sıralamak mümkündür: