Eşler arasında geçimsizlik uzar ve yukarıda sözünü ettiğimiz tedbirlerden bir sonuç alınamamış bulunursa bir sonraki ayette "hakeme başvurma" yöntemi öngörülür. "Eğer karı île kocanın aralarının açılmasından korkarsanız, erkeğin ailesinden bir hakem, kadının ailesinden bir hakem gönderin. Bunlar barıştırmak isterlerse, Allah karı-koca arasındaki dargınlık yerine geçim verir." (en-Nisa', 4/35.)
Bu ayette hitap hakimleredir. Koca geçimi ve aile içinde disiplini sağlamada muvaffak olamamışsa, eşlerden birinin hakime başvurarak hakem tayini isteme hakkı vardır. Hakemlerin eşlerin hısımlarından müslüman, erkek, yükümlü, evlenme ve boşanmanın esaslarını bilen kimseler arasından seçilmesi daha uygundur.
Hakemlerin görevi yalnız arabuluculuk mudur? Yoksa boşama yetkileri var mıdır? Ebu Hanîfe ve Ahmed b. Hanbel'e göre, eşler özel yetki vermedikçe hakemlerin boşama hakkı yoktur. Çünkü onlar vekil durumunda olup, verilen yetki dışına çıkamazlar. Ayette hakemlerin yetkisi ise "lslah"tan ibarettir. Ancak eşler hakemlere özel yetki vermişse bu takdirde boşamaları mümkündür.
İmam Şafiî'den bir görüşe göre, hakem yalnız arabulucu olup, vekil yetkilerini kullanır. Başka bir görüşüne göre ise hakem "hakim" demektir. Bu yüzden tarafların rızası olmasa bile hakemler gerekli görürlerse boşamaya da karar verebilirler. (es-Sabunî, Tefsîru Ayati'l-Ahkam, Dımaşk 1397/1977, l, 472.)
Osmanlı Devleti uygulamasında hakem usûlü ile boşama yayılmamıştır. Çünkü hâkimler başvuru halinde arabuluculuk görevini kendileri yapıyorlardı. Bunun sonucunda hakem usûlü, bir boşama değil arabuluculuk müessesesi olarak yaygınlaşmıştı. (eş-Şirâzî, el-Mühezzeb, II, 74; er-Remlî, Nihâyatü'l-Muhtâc, Mısır, t.y. VI, 44.) 1917 tarihli Hukuk-ı Aile Kararnamesi'nde hakem usûlü şöyle düzenlenmiştir. Hakem heyeti, ifade ve savunmaları inceledikten sonra, eşlerin arasını bulamazsa, kusur kocada ise aralarını ayırır. Kusur karıda ise mehrin tamamı veya bir bölümü üzerinde muhâlea yapar. (H.A.K. mad. 130) İleride boşanma yöntemleri arasında hakem usûlünü ve muhâlea'yı ayrıca inceleyeceğimiz için kısa geçiyoruz.