Bir kaza ya da hayatı tehlikeye düşüren bir durumda, sa lık görevlilerinin yardımı sa lanıncaya kadar, hayatın kurtarılması ya da kazazedenin durumunun kötüleşmesini önlemek için, ilaç kullanılmadan yapılan uygulamalara ilkyardım denir.
Belirli bir e itim almış ve insan vücuduna müdahale etme alanında yasalarla yetkilendirilmiş kişilerce yapılan, ilaçlı müdahalelere acil tedavi denir ve ilkyardım kavramı ile karıştırılmamalıdır. İlkyardım e itimi almış olmak bir kişiyi sa lık personeli yapmaz.
İlkyardım bir kaza anında ya da hayatı tehlikeye düşüren durumlarda uygulanır. Bu durumlarda nasıl davranılması gerekti i sade vatandaşlar bir yana, ülkemizde itfaiye, sivil savunma, emniyet, e itim, ulaşım, sanayi alanlarında profesyonel olarak çalışan insanlarca dahi yeterince bilinmemektedir. Az sayıda insanımızın katıldı ı ilkyardım kursları ise nitelik olarak ço u kez yetersiz kalmaktadır. Sürücü kursları, görsel ve yazılı basın aracılı ıyla geniş kesimlere ulaşan ilkyardıma ilişkin çeşitli mesajlar ise anlamlı yararlar sa lamak bir yana pek çok traji-komik örnek olaylarla sonuçlanmaktadır.
İlkyardım bilgisi açı ımızın büyüklü üne paralel bir özelli imiz de, ilkyardım gerektirecek olayların sıklı ıdır. Yetersiz altyapı, e itimsiz insan gücü, kurumsallaşma bozuklukları, idari ve kişisel sorumsuzluklar işyerlerinde, trafikte ve evlerde sık rastladı ımız sakatlanma, yaralanma hatta ölümle sonuçlanan kazalara neden olmaktadır. Bireysel ve toplumsal zararları en aza indirmek dışında sosyal bir varlık olmanın bir gere i olarak, ilkyardım e itimi almak ve uygulamak özel bir anlam ve önem taşımaktadır.
Do ru ilkyardım e itimi belli özelliklere sahiptir:
- E itim verecek kişiler ilkyardım bilgi ve becerisi dışında, e iticilik yönünden de nitelikli olmalıdır.
- E itilenler öncelikli olarak, ilkyardım bilgisinin gerçekten gerekli olaca ı ortamlarda çalışanlardan seçilmeli, bu özelliklerinin farkında ve ö renmeye istekli olmalıdır.
- E itilen grupları 10-12 kişiyi geçmemeli, birbirine yakın e itim düzeyinde olmalı, e itim mekanı sa lıklı, yeterli olmalıdır.
- E itimde erişkin e itimi ilkeleri gözetilmeli, e itilenin her aşamaya katılımı sa lanmalıdır.
- E itim malzemeleri, manken, maketler, afişler, slayt, tepegöz, film kasetleri gibi desteklerle zenginleşen konu aktarımlarından sonra, tüm beceriler tüm e itilenlerce do ru uygulanana dek tekrarlanmalıdır.
- E itimden önce bir ön de erlendirme, kurs sonunda uygulamalar ve teorik test içeren bir son de erlendirme mutlaka yapılmalı, başarılı olanlar belgelendirilmelidir.
- E itilenlerin çalışma yaşamlarına dönüşlerinden sonra e iticileri ile ba ı kopmamalı, bilgi ve becerileri belli aralarla tazelenmelidir.