İKİNCİ SÖZ

[align=center][size=x-large]بِسْمِ اللّهِ الرَّحْمَنِ الرَّحِيمِ[/size][/align]

اَلَّذِينَ يُؤْمِنُونَ بِالْغَيْبِ

Îmanda ne kadar büyük bir saadet ve ni'met ve ne kadar büyük bir lezzet ve rahat bulunduğunu anlamak istersen; şu temsilî hikâyeciğe bak, dinle:

Bir vakit iki adam, hem keyif, hem ticaret için seyahate giderler. Biri hodbîn, tali’siz bir tarafa; diğeri Hudâbîn, bahtiyar diğer tarafa sülûk eder, giderler.

Hodbîn adam, hem hodgâm, hem hodendiş, hem bedbin olduğundan bedbinlik cezası olarak nazarında pek fena bir memlekete düşer. Bakar ki: Her yerde âciz bîçareler, zorba müdhiş adamların ellerinden ve tahrîbatlarından vâveylâ ediyorlar. Bütün gezdiği yerlerde böyle hazîn, elîm bir hâli görür. Bütün memleket, bir matemhane-i umumî şeklini almış. Kendisi, şu elîm ve muzlim hâleti hissetmemek için sarhoşluktan başka çare bulamaz. Çünki: Herkes ona düşman ve ecnebi görünüyor. Ve ortalıkta dahi, müthiş cenâzeleri ve me'yusâne ağlayan yetimleri görür. Vicdanı, azab içinde kalır.

Diğeri Hudâbîn, Hüdâperest ve Hak-endîş, güzel ahlâklı idi ki: Nazarında pek güzel bir memlekete düştü. İşte bu iyi adam, girdiği memlekette bir umumî şenlik görüyor. Her tarafta bir sürur, bir şehr-âyin, bir cezbe ve neş'e içinde zikirhâneler.. herkes ona dost ve akrabâ görünür. Bütün memlekette yaşasınlar ve teşekkürler ile bir terhisat-ı umumiyye şenliği görüyor. Hem, tekbir ve tehlil ile mesrurâne ahz-ı asker için bir davul, bir musiki sesi işitiyor. Evvelki bedbahtın hem kendi, hem umum halkın elemi ile müteellim olmasına bedel; şu bahtiyar, hem kendi, hem umum halkın süruru ile mesrur ve müferrah olur. Hem güzelce bir ticaret eline geçer. Allah'a şükreder.

Sonra döner, öteki adama rastgelir. Halini anlar. Ona der: “Yâhu sen divâne olmuşsun. Batınındaki çirkinlikler, zâhirine aksetmiş olmalı ki; gülmeyi ağlamak, terhisatı soymak ve talan etmek tevehhüm etmişsin. Aklını başına al. Kalbini temizle. Tâ, şu musibetli perde senin nazarından kalksın, hakikatı görebilesin. Zira, nihayet derecede âdil, merhametkâr, raiyet-perver, muktedir, intizâm-perver, müşfik bir Melikin memleketi, hem bu derece göz önünde âsâr-ı terakkiyat ve kemâlât gösteren bir memleket, senin vehminin gösterdiği sûrette olamaz.”

Sonra o bedbahtın aklı başına gelir. Nedâmet eder. “Evet, ben işretten dîvâne olmuştum. Allah senden razı olsun ki, Cehennemî bir hâletten beni kurtardın.” der.

Ey nefsim! Bil ki: Evvelki adam kâfirdir. Veya fâsık-ı gafildir. Şu dünya, onun nazarında bir mâtemhâne-i umumiyyedir. Bütün zîhayat, firak ve zeval sillesiyle ağlayan yetimlerdir. Hayvan ve insân ise; ecel pençesiyle parçalanan kimsesiz başıbozuklardır. Dağlar ve denizler gibi büyük mevcûdât, ruhsuz, müdhiş cenazeler hükmündedirler. Daha bunun gibi çok elîm, ezici, dehşetli evham, küfründen ve dalâletinden neş'et edip, onu mânen ta'zib eder.

Diğer adam ise; mü'mindir. Cenâb-ı Hâlikı tanır, tasdik eder. Onun nazarında şu Dünya, bir zikirhâne-i Rahmân, bir tâlimgâh-ı beşer ve hayvan ve bir meydan-ı imtihan-ı ins ü cândır. Bütün vefiyât-ı hayvâniyye ve insânîyye ise; terhisattır. Vazife-i hayatını bitirenler, bu dâr-ı fâniden, mânen mesrurâne, dağdağasız diğer bir âleme giderler. Ta yeni vazifedârlara yer açılsın, gelip çalışsınlar. Bütün tevellüdat-ı hayvaniyye ve insânîyye ise; ahz-ı askere, silâh altına, vazife başına gelmektir. Bütün zîhayat, birer muvazzaf mesrur asker, birer müstakîm memnun memurlardır. Bütün sadalar ise, ya vazife başlamasındaki zikir ve tesbih ve paydostan gelen şükür ve tefrih veya işlemek neş'esinden neş'et eden nağamattır. Bütün mevcûdât, o mü'minin nazarında, Seyyid-i Kerîm'inin ve Mâlik-i Rahîm'inin birer mûnis hizmetkârı, birer dost memuru, birer şirin kitabıdır. Daha bunun gibi pek çok lâtif, ulvî ve leziz, tatlı hakikatlar, îmanından tecelli eder, tezâhür eder.

Demek îman, bir mânevî Tûba-i Cennet çekirdeğini taşıyor. Küfür ise mânevî bir Zakkum-u Cehennem tohumunu saklıyor.

Demek selâmet ve emniyet, yalnız İslâmiyette ve îmandadır. Öyle ise, biz daima:** اَلْحَمْدُ ِللّهِ عَلَى دِينِ اْلاِسْلاَمِ وَ كَمَالِ اْلاِيمَانِ** demeliyiz...

* * *

[/b]

ÜÇÜNCÜ SÖZ

[align=center]بِسْمِ اللّهِ الرَّحْمَنِ الرَّحِيمِ
يَآ اَيُّهَا النَّاسُ اعْبُدُوا[/align]
İbadet, ne büyük bir ticaret ve saadet; fısk ve sefahet, ne büyük bir hasâret ve helâket olduğunu anlamak istersen, şu temsilî hikâyeciğe bak, dinle...

Bir vakit iki asker, uzak bir şehire gitmek için emir alıyorlar. Beraber giderler; tâ, yol ikileşir. Bir adam orada bulunur, onlara der: “Şu sağdaki yol, hiç zararı olmamakla beraber, onda giden yolculardan, ondan dokuzu büyük kâr ve rahat görür. Soldaki yol ise, menfaatı olmamakla beraber, on yolcusundan dokuzu zarar görür. Hem ikisi, kısa ve uzunlukta birdirler. Yalnız bir fark var ki, intizâmsız, hükûmetsiz olan sol yolun yolcusu çantasız, silâhsız gider. Zâhirî bir hiffet, yalancı bir rahatlık görür. İntizâm-ı askerî altındaki sağ yolun yolcusu ise, mugaddî hülâsalardan dolu dört okkalık bir çanta ve her adüvvü alt ve mağlûb edecek iki kıyyelik bir mükemmel mîrî silâhı taşımaya mecburdur..”

O iki asker, o muarrif adamın sözünü dinledikten sonra şu bahtiyar nefer, sağa gider. Bir batman ağırlığı omuzuna ve beline yükler. Fakat kalbi ve ruhu, binler batman minnetlerden ve korkulardan kurtulur. Öteki bedbaht nefer ise, askerliği bırakır. Nizâma tâbi olmak istemez, sola gider. Cismi bir batman ağırlıktan kurtulur, fakat kalbi binler batman minnetler altında ve ruhu hadsiz korkular altında ezilir. Hem herkese dilenci, hem her şeyden, her hâdiseden titrer bir sûrette gider. Tâ, mahall-i maksûda yetişir. Orada, âsi ve kaçak cezasını görür.

Askerlik nizâmını seven, çanta ve silâhını muhafaza eden ve sağa giden nefer ise, kimseden minnet almayarak, kimseden havf etmeyerek rahat-ı kalb ve vicdan ile gider. Tâ o matlûb şehire yetişir. Orada, vazifesini güzelce yapan bir namuslu askere münâsib bir mükâfat görür.

İşte ey nefs-i serkeş! Bil ki: O iki yolcu, biri; Mutî-i Kanun-u İlâhî, birisi de; âsi ve hevâya tâbi insânlardır. O yol ise, hayat yoludur ki: Âlem-i Ervahtan gelip kabirden geçer, âhirete gider. O çanta ve silâh ise, ibâdet ve takvâdır. İbadetin çendan zâhirî bir ağırlığı var. Fakat, mânâsında öyle bir rahatlık ve hafiflik var ki, târif edilmez. Çünki: Âbid, namazında der:
اَشْهَدُ اَنْ لآَ اِلَهَ اِلاَّ اللّهُ Yâni: “Hâlık ve Rezzak, Ondan başka yoktur. Zarar ve menfaat, O’nun elindedir. O, hem Hakîm'dir; abes iş yapmaz. Hem Rahîm'dir; ihsanı, merhameti çoktur” diye îtikad ettiğinden her şeyde bir hazine-i rahmet kapısını bulur. Dua ile çalar. Hem her şey'i kendi Rabbisinin emrine musahhar görür, Rabbisine iltica eder. Tevekkül ile istinad edip her musibete karşı tahassun eder. Îmanı, ona bir emniyet-i tâmme verir.

Evet, her hakikî hasenat gibi cesaretin dahi menbaı, îmândır, ubûdiyyettir. Her seyyiat gibi cebânetin dahi menbaı, dalâlettir.

Evet, tam münevver-ül-kalb bir âbidi, küre-i arz bomba olup patlasa, ihtimaldir ki, onu korkutmaz. Belki; hârika bir Kudret-i Samedâniyyeyi, lezzetli bir hayret ile seyredecek. Fakat meşhur bir münevver-ül-akıl denilen kalbsiz bir fâsık feylesof ise; gökte bir kuyruklu yıldızı görse, yerde titrer. “Acaba bu serseri yıldız arzımıza çarpmasın mı?” der; evhâma düşer. (Bir vakit böyle bir yıldızdan Amerika titredi. Çokları gece vakti hânelerini terkettiler.)

Evet insân, nihayetsiz şeylere muhtaç olduğu halde; sermayesi hiç hükmünde... Hem nihayetsiz musibetlere maruz olduğu halde; iktidarı, hiç hükmünde bir şey... Âdeta sermaye ve iktidarının dairesi, eli nereye yetişirse o kadardır. Fakat, emelleri, arzuları ve elemleri ve belâları ise; dairesi, gözü, hayali nereye yetişirse ve gidinceye kadar geniştir. Bu derece âciz ve zaîf, fakir ve muhtaç olan ruh-u beşere ibâdet, tevekkül, tevhid, teslim; ne kadar azîm bir kâr, bir saadet, bir ni'met olduğunu, bütün bütün kör olmayan görür, derk eder. Mâlûmdur ki: Zararsız yol, zararlı yola -velev on ihtimalden bir ihtimal ile olsa- tercih edilir. Halbuki: Mes'elemiz olan ubûdiyyet yolu, zararsız olmakla beraber ondan dokuz ihtimal ile bir saadet-i ebediyye hazinesi vardır. Fısk ve sefahet yolu ise: -hattâ fâsıkın itirafıyla dahi- menfaatsız olduğu halde, ondan dokuz ihtimal ile şekavet-i ebediyye helâketi bulunduğu; icmâ ve tevâtür derecesinde hadsiz ehl-i ihtisasın ve müşâhedenin şehadetiyle sabittir. Ve ehl-i zevkin ve keşfin ihbaratıyla muhakkaktır.

Elhasıl: Âhiret gibi, dünya saadeti dahi, ibâdette ve Allah'a asker olmaktadır. Öyle ise, biz daima:
اَلْحَمْدُ ِللّهِ عَلَى الطَّاعَةِ وَالتَّوْفِيقِ** demeliyiz. Ve Müslüman olduğumuza şükretmeliyiz.

* * *

بِسْمِ اللّهِ الرَّحْمَنِ الرَّحِيمِ

اَلصَّلاَةُ عِمَادُ الدِّينِ[/size][/align]Namaz, ne kadar kıymetdar ve mühim, hem ne kadar ucuz ve az bir masraf ile kazanılır, hem namazsız adam ne kadar dîvâne ve zararlı olduğunu, iki kerre iki dört eder derecesinde kat'î anlamak istersen; şu temsilî hikâyeciğe bak, gör:

Bir zaman bir büyük hâkim, iki hizmetkârını, -herbirisine yirmi dört altın verip- iki ay uzaklıkta has ve güzel bir çiftliğine ikamet etmek için gönderiyor. Ve onlara emreder ki: “Şu para ile yol ve bilet masrafı yapınız. Hem oradaki meskeninize lâzım bâzı şeyleri mübayaa ediniz. Bir günlük mesâfede bir istasyon vardır. Hem araba, hem gemi, hem şimendifer, hem tayyare bulunur. Sermayeye göre binilir.”

İki hizmetkâr, ders aldıktan sonra giderler. Birisi, bahtiyar idi ki; istasyona kadar bir parça para masraf eder. Fakat, o masraf içinde efendisinin hoşuna gidecek öyle güzel bir ticaret elde eder ki: Sermayesi, birden bine çıkar. Öteki hizmetkâr bedbaht, serseri olduğundan; istasyona kadar yirmiüç altınını sarfeder. Kumara-mumara verip zâyi eder, birtek altını kalır. Arkadaşı ona der: “Yahu, şu liranı bir bilete ver. Tâ, bu uzun yolda yayan ve aç kalmayasın. Hem bizim efendimiz kerîmdir; belki merhamet eder, ettiğin kusuru afveder. Seni de tayyareye bindirirler. Bir günde mahall-i ikametimize gideriz. Yoksa iki aylık bir çölde aç, yayan, yalnız gitmeye mecbur olursun.” Acaba şu adam inad edip, o tek lirasını bir define anahtarı hükmünde olan bir bilete vermeyip, muvakkat bir lezzet için sefahete sarfetse; gayet akılsız, zararlı, bedbaht olduğunu, en akılsız adam dahi anlamaz mı?

İşte ey namazsız adam! Ve ey namazdan hoşlanmayan nefsim!

O hâkim ise; Rabbimiz, Hâlıkımızdır. O iki hizmetkâr yolcu ise; biri: Mütedeyyin, namazını şevk ile kılar. Diğeri: Gafil, namazsız insânlardır. O yirmidört altın ise, yirmidört saat her gündeki ömürdür. O has çiftlik ise, Cennet'tir. O istasyon ise, kabirdir. O seyahat ise; kabre, haşre, ebede gidecek beşer yolculuğudur. Amele göre, takvâ kuvvetine göre, o uzun yolu mütefâvit derecede kat'ederler. Bir kısım ehl-i takvâ, berk gibi bin senelik yolu, bir günde keser. Bir kısmı da, hayal gibi ellibin senelik bir mesâfeyi bir günde kat'eder. Kur'an-ı Azîmüşşan, şu hakikate iki âyetiyle işaret eder. O bilet ise, namazdır. Birtek saat, beş vakit namaza abdestle kâfi gelir. Acaba, yirmiüç saatini şu kısacık hayat-ı dünyeviyyeye sarfeden ve o uzun hayat-ı ebediyyeye birtek saatini sarfetmeyen; ne kadar zarar eder, ne kadar nefsine zulmeder, ne kadar hilaf-ı akıl hareket eder. Zira bin adamın iştirak ettiği bir piyango kumarına yarı malını vermek, akıl kabûl ederse; halbuki kazanç ihtimali binde birdir. Sonra yirmidörtten bir malını, yüzde doksan dokuz ihtimal ile kazancı mûsaddak bir hazine-i ebediyyeye vermemek; ne kadar hilâf-ı akıl ve hikmet hareket ettiğini, ne kadar akıldan uzak düştüğünü, kendini âkıl zanneden adam anlamaz mı?

Halbuki namazda ruhun ve kalbin ve aklın büyük bir rahatı vardır. Hem cisme de o kadar ağır bir iş değildir. Hem, namaz kılanın diğer mübah dünyevî amelleri, güzel bir niyet ile ibâdet hükmünü alır. Bu sûrette bütün sermaye-i ömrünü, âhirete mal edebilir. Fâni ömrünü, bir cihette ibka eder.

* * *
[/b]

BEŞİNCİ SÖZ

بِسْمِ اللّهِ الرَّحْمَنِ الرَّحِيمِ

اِنَّ اللّهَ مَعَ الَّذِينَ اتَّقَوْا وَالَّذِينَ هُمْ مُحْسِنُوَن[/size][/align]

Namaz kılmak ve büyük günahları işlememek, ne derece hakikî bir vazife-i insânîyye ve ne kadar fıtrî, münâsib bir netice-i hilkat-ı beşeriyye olduğunu görmek istersen; şu temsilî hikâyeciğe bak, dinle:

Seferberlikte, bir taburda, biri muallem, vazifeperver; diğeri acemi, nefisperver iki asker beraber bulunuyordu. Vazifeperver nefer, tâlime ve cihâda dikkat eder, erzak ve tâyinâtını hiç düşünmezdi. Çünki anlamış ki; onu beslemek ve cihâzâtını vermek, hasta olsa tedâvi etmek, hattâ indelhâce lokmayı ağzına koymaya kadar devletin vazifesidir. Ve onun asıl vazifesi, tâlim ve cihaddır. Fakat, bâzı erzak ve cihazat işlerinde işler. Kazan kaynatır, karavanayı yıkar, getirir. Ona sorulsa:

- Ne yapıyorsun?

- Devletin angaryasını çekiyorum, der. Demiyor: Nafakam için çalışıyorum.

Diğer şikemperver ve acemi nefer ise, tâlime ve harbe dikkat etmezdi. “O, devlet işidir. Bana ne.” derdi. Dâim nafakasını düşünüp onun peşine dolaşır, taburu terkeder, çarşıya gider, alış-veriş ederdi. Bir gün, muallem arkadaşı ona dedi:

- Birader, asıl vazifen, tâlim ve muharebedir. Sen, onun için buraya getirilmişsin. Pâdişaha itimad et. O, seni aç bırakmaz. O, Onun vazifesidir. Hem sen, âciz ve fakirsin; her yerde kendini beslettiremezsin. Hem, mücahede ve seferberlik zamanıdır. Hem, sana âsidir der, ceza verirler. Evet, iki vazife, peşimizde görünüyor. Biri, pâdişahın vazifesidir: Bazan biz Onun angaryasını çekeriz ki, bizi beslemektir. Diğeri, bizim vazifemizdir: Pâdişah bize teshîlat ile yardım eder ki, tâlim ve harbdir. Acaba o serseri nefer, o mücâhid mualleme kulak vermezse, ne kadar tehlikede kalır anlarsın!

İşte ey tenbel nefsim! O dalgalı meydan-ı harb, bu dağdağalı dünya hayatıdır. O taburlara taksim edilen ordu ise, cem'iyyet-i beşeriyyedir. Ve o tabur ise, şu asrın Cemâat-ı İslâmiyyesidir. O iki nefer ise, biri: Feraiz-i dîniyyesini bilen ve işleyen ve kebâiri terk ve günahları işlememek için nefis ve şeytanla mücahede eden müttaki müslümandır. Diğeri: Rezzak-ı Hakikî'yi ittiham etmek derecesinde derd-i maişete dalıp, feraizi terk ve maişet yolunda rastgelen günahları işleyen fâsık-ı hâsirdir. Ve o tâlim ve tâlimat ise, (başta namaz) ibâdettir. Ve o harb ise; nefis ve heva, cin ve ins şeytanlarına karşı mücahede edip günahlardan ve ahlâk-ı rezîleden kalb ve ruhunu helâket-i ebediyyeden kurtarmaktır. Ve o iki vazife ise, birisi: Hayâtı verip beslemektir.

Diğeri: Hayâtı verene ve besleyene perestiş edip yalvarmaktır. Ona tevekkül edip emniyet etmektir.

Evet, en parlak bir mu'cize-i san'at-ı Samedâniyye ve bir hârika-i hikmet-i Rabbaniyye olan hayatı kim vermiş, yapmış ise; rızıkla o hayatı besleyen ve idame eden de odur. Ondan başka olmaz... Delil mi istersin? En zaîf, en aptal hayvan; en iyi beslenir (Meyve kurtları ve balıklar gibi). En âciz, en nâzik mahlûk; en iyi rızkı o yer (Çocuklar ve yavrular gibi).

Evet vasıta-ı rızk-ı helâl, iktidar ve ihtiyar ile olmadığını; belki, acz ve zaaf ile olduğunu anlamak için balıklar ile tilkileri, yavrular ile canavarları, ağaçlar ile hayvanları muvâzene etmek kâfidir. Demek derd-i maişet için namazını terkeden, o nefere benzer ki: Tâlimi ve siperini bırakıp, çarşıda dilencilik eder. Fakat namazını kıldıktan sonra Cenâb-ı Rezzak-ı Kerîm'in matbaha-i rahmetinden tâyinâtını aramak, başkalara bâr olmamak için bizzât gitmek; güzeldir, mertliktir.. O dahi bir ibâdettir. Hem insân ibâdet için halk olunduğunu, fıtratı ve cihazât-ı mânevîyyesi gösteriyor. Zira hayat-ı dünyeviyyesine lâzım olan amel ve iktidar cihetinde en edna bir serçe kuşuna yetişmez.. Fakat hayat-ı mânevîyye ve uhreviyyesine lâzım olan ilim ve iftikar ile tazarru ve ibâdet cihetinde hayvanâtın sultanı ve kumandanı hükmündedir.

Demek ey nefsim! Eğer hayat-ı dünyeviyyeyi gaye-i maksad yapsan ve ona daim çalışsan, en edna bir serçe kuşunun bir neferi hükmünde olursun. Eğer hayat-ı uhreviyyeyi gaye-i maksad yapsan ve şu hayatı dahi ona vesile ve mezraa etsen ve ona göre çalışsan; o vakit hayvanâtın büyük bir kumandanı hükmünde ve şu dünyada Cenâb-ı Hakk'ın nazlı ve niyazdar bir abdi, mükerrem ve muhterem bir misafiri olursun.

İşte sana iki yol, istediğini intihab edebilirsin.. Hidâyet ve tevfikı Erhamürrâhimîn'den iste...

* * *
[/b][/i]

ALTINCI SÖZ

بِسْمِ اللّهِ الرَّحْمَنِ الرَّحِيمِ

اِنَّ اللّهَ اشْتَرَى مِنَ اْلمُؤْمِنِينَ اَنْفُسَهُمْ وَاَمْوَالَهُمْ بِاَنَّ لَهُمُ الْجَنَّةَ[/align]

Nefis ve malını Cenâb-ı Hakk'a satmak ve O’na abd olmak ve asker olmak; ne kadar kârlı bir ticaret, ne kadar şerefli bir rütbe olduğunu anlamak istersen, şu temsîlî hikâyeciği dinle:

Bir zaman bir pâdişah, raiyetinden iki adama, her birisine emaneten birer çiftlik verir ki; içinde fabrika, makine, at, silâh gibi her şey var. Fakat, fırtınalı bir muharebe zamanı olduğundan, hiçbir şey kararında kalmaz. Ya mahvolur veya tebeddül eder gider. Pâdişah, o iki nefere kemâl-i merhametinden bir Yaver-i Ekremini gönderdi. Gayet merhametkâr bir ferman ile onlara diyordu: Elinizde olan emanetimi bana satınız. Tâ, sizin için muhafaza edeyim. Beyhûde zâyi olmasın. Hem, muharebe bittikten sonra size daha güzel bir sûrette iade edeceğim. Hem, gûya o emanet malınızdır; pek büyük bir fiat size vereceğim. Hem, o makine ve fabrikadaki âletler, benim namımla ve benim tezgâhımda işlettirilecek. Hem fiatı, hem ücretleri, birden bine yükselecek. Bütün o kârı size vereceğim. Hem de siz, âciz ve fakirsiniz. O koca işlerin masârifâtını tedârik edemezsiniz. Bütün masârifâtı ve levâzımatı, ben deruhde ederim. Bütün vâridatı ve menfaatı size vereceğim. Hem de terhisat zamanına kadar elinizde bırakacağım. İşte beş mertebe kâr içinde kâr... Eğer bana satmazsanız, zâten görüyorsunuz ki, hiç kimse elindekini muhafaza edemiyor. Herkes gibi elinizden çıkacaktır. Hem beyhude gidecek, hem o yüksek fiattan mahrum kalacaksınız. Hem o nâzik, kıymetdar âletler, mîzanlar, istimal edilecek şâhâne madenler ve işler bulmadığından; bütün bütün kıymetten düşecekler. Hem idare ve muhafaza zahmeti ve külfeti başınıza kalacak. Hem emanette hıyanet cezasını göreceksiniz. İşte beş derece hasaret içinde hasaret...

Hem de bana satmak ise, bana asker olup benim namımla tasarruf etmek demektir. Âdi bir esir ve başı bozuğa bedel, âlî bir pâdişahın has, serbest bir yâver-i askeri olursunuz.

Onlar, şu iltifâtı ve fermanı dinledikten sonra, o iki adamdan aklı başında olanı dedi:

- Baş üstüne, ben maaliftihar satarım. Hem, bin teşekkür ederim.

Diğeri mağrur, nefsi fir’avunlaşmış, hodbîn, ayyaş, güya ebedî o çiftlikte kalacak gibi, dünya zelzelelerinden dağdağalarından haberi yok. Dedi:

- Yok! Pâdişah kimdir? Ben mülkümü satmam, keyfimi bozmam...

Biraz zaman sonra birinci adam öyle bir mertebeye çıktı ki, herkes haline gıbta ederdi. Pâdişahın lütfuna mazhar olmuş, has sarayında saadetle yaşıyor. Diğeri, öyle bir hale giriftar olmuş ki: Hem herkes ona acıyor, hem de “müstehak!” diyor. Çünki: Hatâsının neticesi olarak, hem saadeti ve mülkü gitmiş, hem ceza ve azab çekiyor.

İşte ey nefs-i pürheves! Şu misâlin dûrbînü ile hakikatın yüzüne bak. Amma o pâdişah ise, ezel-ebed Sultânı olan Rabbin, Hâlıkındır. Ve o çiftlikler, makineler, âletler, mîzanlar ise, senin daire-i hayatın içindeki mâmelekin ve o mâmelekin içindeki cisim, ruh ve kalbin ve onlar içindeki göz ve dil, akıl ve hayal gibi zâhirî ve bâtınî hasselerindir. Ve o Yâver-i Ekrem ise, Resul-i Kerîm'dir. Ve o Ferman-ı Ahkem ise, Kur'an-ı Hakîm'dir ki, bahsinde bulunduğumuz ticaret-i azîmeyi, şu âyetle ilân ediyor:

اِنَّ اللّهَ اشْتَرَى مِنَ اْلمُؤْمِنِينَ اَنْفُسَهُمْ وَاَمْوَالَهُمْ بِاَنَّ لَهُمُ الْجَنَّةَ

Ve o dalgalı muharebe meydanı ise, şu fırtınalı dünya yüzüdür ki; durmuyor, dönüyor, bozuluyor ve her insânın aklına şu fikri veriyor: “Mâdem herşey elimizden çıkacak, fâni olup kaybolacak. Acaba bâkiye tebdil edip ibka etmek çaresi yok mu?” deyip, düşünürken birden semâvî Sadâ-yı Kur'an işitiliyor. Der: “Evet var. Hem, beş mertebe kârlı bir sûrette güzel ve rahat bir çaresi var.”

Sual: Nedir?

Elcevab: Emaneti, sahib-i hakikîsine satmak.. İşte o satışta, beş derece kâr içinde kâr var.

Birinci Kâr: Fâni mal, beka bulur. Çünki Kayyûm-u Bâki olan Zât-ı Zülcelâl'e verilen ve Onun yolunda sarfedilen şu ömr-ü zâil, bâkiye inkılâb eder, bâki meyveler verir. O vakit ömür dakikaları, âdeta tohumlar, çekirdekler hükmünde zâhiren fena bulur; çürür. Fakat Âlem-i Bekada, saadet çiçekleri açarlar ve sünbüllenirler. Ve Âlem-i Berzah'ta, ziyâdar, mûnis birer manzara olurlar.

İkinci Kâr: Cennet gibi bir fiat veriliyor.

Üçüncü Kâr: Her âza ve hasselerin kıymeti, birden bine çıkar. Meselâ: Akıl bir âlettir. Eğer Cenâb-ı Hakk'a satmayıp belki nefis hesabına çalıştırsan, öyle meş'um ve müz'iç ve muacciz bir âlet olur ki: Geçmiş zamanın âlâm-ı hazînânesini ve gelecek zamanın ehval-i muhavvifânesini senin bu bîçare başına yükletecek, yümünsüz ve muzır bir âlet derekesine iner. İşte bunun içindir ki: Fâsık adam, aklın iz'ac ve tacizinden kurtulmak için, galiben ya sarhoşluğa veya eğlenceye kaçar. Eğer Mâlik-i Hakikî'sine satılsa ve Onun hesabına çalıştırsan; akıl, öyle tılsımlı bir anahtar olur ki: Şu kâinatta olan nihayetsiz rahmet hazinelerini ve hikmet definelerini açar. Ve bununla sahibini, Saadet-i Ebediyyeye müheyya eden bir Mürşid-i Rabbânî derecesine çıkar. Meselâ: Göz bir hassedir ki, ruh bu âlemi o pencere ile seyreder. Eğer Cenâb-ı Hakk'a satmayıp belki nefis hesabına çalıştırsan; geçici, devamsız bâzı güzellikleri, manzaraları seyr ile şehvet ve heves-i nefsaniyyeye bir kavvad derekesinde bir hizmetkâr olur. Eğer gözü, gözün Sâni'-i Basîr'ine satsan ve Onun hesabına ve izni dairesinde çalıştırsan; o zaman şu göz, şu kitab-ı kebir-i kâinatın bir mütalâacısı ve şu âlemdeki Mu'cizât-ı San'at-ı Rabbâniyyenin bir seyircisi ve şu Küre-i Arz bahçesindeki rahmet çiçeklerinin mübârek bir arısı derecesine çıkar. Meselâ: Dildeki kuvve-i zaikayı, Fâtır-ı Hakîm'ine satmazsan, belki nefis hesabına, mide nâmına çalıştırsan; o vakit midenin tavlasına ve fabrikasına bir kapıcı derekesine iner, sukut eder. Eğer Rezzâk-ı Kerîm'e satsan; o zaman dildeki kuvve-i zâika, Rahmet-i İlâhiyye hazinelerinin bir nâzır-ı mâhiri ve Kudret-i Samedâniyye matbahlarının bir müfettiş-i şâkiri rütbesine çıkar.

İşte ey akıl, dikkat et! Meş'um bir âlet nerede? Kâinat anahtarı nerede? Ey göz, güzel bak! Âdi bir kavvâd nerede? Kütübhane-i İlâhînin mütefennin bir nâzırı nerede? Ve ey dil, iyi tad! Bir tavla kapıcısı ve bir fabrika yasakçısı nerede? Hazine-i hassa-i Rahmet nâzırı nerede?

Ve daha bunlar gibi başka âletleri ve âzaları kıyas etsen anlarsın ki: Hakikaten mü'min Cennet'e lâyık ve kâfir Cehennem'e muvafık bir mâhiyet kesbeder. Ve onların herbiri, öyle bir kıymet almalarının sebebi: Mü'min, îmanıyla Hâlıkının emanetini, Onun nâmına ve izni dairesinde istîmal etmesidir. Ve kâfir, hıyânet edip nefs-i emmâre hesabına çalıştırmasıdır.

Dördüncü Kâr: İnsân zaîftir, belaları çok… Fâkirdir, ihtiyâcı pek ziyâde… Âcizdir, hayat yükü pek ağır… Eğer, Kadîr-i Zülcelâl'e dayanıp tevekkül etmezse ve îtimad edip teslim olmazsa, vicdanı daim azâb içinde kalır. Semeresiz meşakkatler, elemler, teessüfler onu boğar. Ya sarhoş veya canavar eder.

Beşinci Kâr: Bütün o âza ve âletlerin ibâdeti ve tesbihâtı ve o yüksek ücretleri, en muhtaç olduğun bir zamanda, Cennet yemişleri sûretinde sana verileceğine; ehl-i zevk ve keşif ve ehl-i ihtisas ve müşahede ittifak etmişler.

İşte bu beş mertebe kârlı ticareti yapmazsan, şu kârlardan mahrûmiyyetten başka, beş derece hasâret içinde hasârete düşeceksin.

Birinci Hasâret: O kadar sevdiğin mal ve evlâd ve perestiş ettiğin nefis ve hevâ ve meftun olduğun gençlik ve hayat zayi' olup kaybolacak. Senin elinden çıkacaklar. Fakat günahlarını, elemlerini sana bırakıp boynuna yükletecekler.

İkinci Hasâret: Emanette hıyânet cezasını çekeceksin. Çünki: En kıymetdar âletleri, en kıymetsiz şeylerde sarfedip nefsine zulmettin.

Üçüncü Hasâret: Bütün o kıymetdar cihâzât-ı insânîyyeyi, hayvanlıktan çok aşağı bir derekeye düşürüp Hikmet-i İlâhiyyeye iftira ve zulmettin.

Dördüncü Hasâret: Acz ve fakrın ile beraber, o pek ağır hayat yükünü, zaîf beline yükleyip zevâl ve firak sillesi altında daim vâveylâ edeceksin.

Beşinci Hasâret: Hayat-ı Ebediyye esasâtını ve Saadet-i Uhreviyye levâzımatını tedârik etmek için verilen akıl, kalb, göz ve dil gibi güzel Hediye-i Râhmaniyyeyi, Cehennem kapılarını sana açacak çirkin bir sûrete çevirmektir.

Şimdi satmağa bakacağız. Acaba o kadar ağır bir şey midir ki, çokları satmaktan kaçıyorlar. Yok.. Kat'â ve aslâ! Hiç öyle ağırlığı yoktur. Zira helâl dairesi geniştir. Keyfe kâfi gelir. Harama girmeye hiç lüzum yoktur. Ferâiz-i İlâhiyye ise hafiftir, azdır. Allah'a abd ve asker olmak, öyle lezzetli bir şereftir ki, târif edilmez. Vazife ise: Yalnız bir asker gibi Allah nâmına işlemeli, başlamalı… Ve Allah hesabıyla vermeli ve almalı… Ve izni ve kanunu dairesinde hareket etmeli, sükûnet bulmalı… Kusur etse, istiğfar etmeli. Yâ Rab! Kusurumuzu afvet. Bizi kendine kul kabûl et. Emanetini kabzetmek zamanına kadar bizi emanette emin kıl. Âmîn demeli ve ona yalvarmalı...

* * *
[/b]

YEDİNCİ SÖZ

Risale-i Nur çok derinlemesine değil biraz dikkatlice okunduğunda dahi seçilen kelimelerin ne kadar mânidar ve yerinde olduğu ve aralarında bir tenasüb bulunduğu görülecektir. Risale-i Nur’da te’kid için eş anlamlı kelimeler arka arkaya veya belli bir düzen takip edilerek kullanılır ve bu bazen yazıya şiirdekine benzer bir ses uyumu ve âhenk kazandırır. Yedinci Söz’de de bu türden tekrarların ve müteradif kelimelerin kullanıldığını görmek mümkündür. Yedinci Söz’de namaz kılmak ve büyük günahlardan kaçınmak hususunda bir takım nasihatlar verildiği gibi sabır, tevekkül, şükür ve kanaatin ne demek olduğu ve Allah'tan nasıl korkulması gerektiğine dair açıklamalar da vardır.

Üstad Hazretleri, “Şu kâinatın tılsım-ı muğlâkını açan” diye başladıktan sonra hemen arkasından “saadet kapısını fetheden” diye bir ifade kullanmış. Görüldüğü üzere burada fethetmek fiili açmak mânâsında kullanılmış ve bu iki cümle bir kapı-kilit bütünlüğü içinde ifade edilmiş. Aynı zamanda bazı nüshalarda bu iki kelime yani “açan” ve “fetheden” kelimeleri alt alta gelmekle de latif bir tevâfuk ortaya çıkmış. Bu kâinat kapalı ve açılması oldukça zor olan bir tılsıma, herkesin bilip çözemediği gizli bir sırra sahip. Âdeta kâinatta bir define var ve bu definenin bulunmasına, keşfedilmesine mâni olan bir takım şeyler var. İşte böyle esrârengiz ve tılsımlı bir hazineyi açmak ve mutluluğa giden kapıları ardına kadar aralamak için sırlı bir anahtara, Üstad’ın ifadesiyle “iki tılsım-ı müşkülküşâ”ya ihtiyaç var ki bunlar Allah’a ve ahirete imandır. Şüphesiz ki bu değerli hazineyi açmaya çalışırken insanoğlunun karşısına zorluklar çıkacak ve bunlar karşısında “sabır ile Hâlıkına tevekkül ve iltica” edecek, Üçüncü Söz’de geçtiği üzere “tevekkül ile istinad edip, her musibete karşı tahassun” edecek. Diğer taraftan da bu hazineyi bulmuş olmanın verdiği sürûr ile, “şükür ile Rezzâkından sual ve dua”da bulunacak.


Beşinci Söz’de anlatılan namaz kılmak ve kebâiri terketmek konularına yine değinilmiş ve Kur’an-ı Kerim eksenli bir hayatın, ahiret yolculuğunda “mühim, değerli, revnaktar bir bilet, bir zâd-ı âhiret, bir nur-u kabir” olacağı vurgulanmış. Dördüncü Söz’deki namazla alâkalı aynı ifade burada da yer almış; namaz bir bilete benzetilmiş ve ilâve olarak da “şu beş nişanlı kâğıt” tâbiri kullanılmış ki ‘beş’ kelimesiyle namazın beş vakte tahsisi kastedilmiş olabilir. Beşinci Söz üzerine yazılan yazıda kebâirin sayısı hakkındaki rivâyetlere yer verilmişti. Bediüzzaman Hazretleri burada “yedi kebâiri terk etmek” diyerek orada mutlak bıraktığı hususu takyid etmiş.


Hatırlanacak olursa daha ilk yazılarda Risale-i Nur’da geçen temsillerin birer çocuk hikâyesi olmadığı, farklı bir boyutta müşahede edilmiş, yaşanmış ve misal âleminde mânâları olan temsiller olduğu söylenmişti. Burada da Üstad konuyla alâkalı bir temsil verdikten sonra, temsildeki şahsın verilen hakikatleri tecrübe ettiğini söylüyor ve “Evet, ben, yani şu biçare Said dahi bunu tasdik ederim. Çünkü biraz tecrübe ettim, pek doğru gördüm.” diyor.
“...Şeytan gibi dessas, ayyaş, aldatıcı bir adam, çok zînetler, süslü suretler, fantaziyeler, müskirler beraber olduğu halde geldi.” Bu adam, şeytanın avukatı, tercümanıdır. Âyetin beyanıyla “Kadınlar, oğullar, yığın yığın biriktirilmiş altın ve gümüş, güzel cins atlar, davarlar ve ekinler gibi nefsin hoşuna giden şeyler insanlara cazip gelmektedir.” İnsan, hoşuna giden bu şeyler karşısında helal dairesinden çıkıp, alan ihlali yapıp, harama girebilir. Şeytanın kendisi veya avukatları “Herbir desise ile onu iknâya çalışır.” Sağdan, soldan, yukarıdan, aşağıdan her türlü yolu dener. O bîçare, zavallı insan da onlara biraz meyleder. “Evet, insan aldanır.” İnsanın bu zayıf yönü o kadar âşikârdır ki bunu vurgulamak için Günümüzün Gönül İnsanı “Ben bir senaryo yazsa idim, ilk cümlem, ‘Ve insan aldandı.’ olacaktı.” der.


Üstad ahiretle alâkalı olarak ölüm mevzuu üzerinde duruyor. Risalenin baş tarafında ifade edilen tılsım ile yani Allah’a ve ahiret gününe iman ile bu dünyadan göçüp gitme mevzuunu ele alıyor. Evet, imanla ahirete adım atmak önemli bir mesele. “Nice gülyüzlü sultanlar, nice Hüsrev gibi hanlar” son demlerinde sendelemişler, düşmüşler ve bir daha da doğrulamamış ve gayyâya yuvarlanmışlar. Rabbimiz, bize iman ile çene kapamayı nasib eylesin! Üstad’a göre ölüm, insanı “huzur-u Rahmân'a götüren bir musahhar at ve burak”tır. Necip Fazıl’ın dediği gibi;


Ölüm ölene bayram, bayrama sevinmek var;
Oh ne güzel , bayramda tahta ata binmek var!...


“Onun içindir ki, ölümün hakikatini gören kâmil insanlar, ölümü sevmişler, daha ölüm gelmeden ölmek istemişler.” Vuslat arzusunun kendilerini yakıp kor ettiği büyük insanlar bir an önce Cenab-ı Hakk’la buluşmayı arzulamışlar. Çünkü onlar için artık bu dünya birşey ifade etmez olmuş. Efendiler Efendisi “Kul, Rabbiyle dünya arasında muhayyer bırakıldı. O, Rabbini seçti” diye ferman buyurmuş ve Refîk-i A’lâya yürümüştü. Mevlana, ölümü düğün gecesi, sevgiliye kavuşma günü olarak tarif etmiş ve “şeb-i arûs” demiş. Yine Necip Fazıl’ın ifadesiyle;

Ölüm güzel ‏şey; budur perde alt‎ndan haber ....
Hiç güzel olmasaydı‎ ölür müydü Peygamber?...

“Evet, ârif-i billâh aczden, mehâfetullahtan telezzüz eder.” Kur’an-ı Kerim’in beyanıyla “Kulları içinde ancak âlimler, Allah’ı lâzım geldiği tarzda tazim ederler.” Çünkü onlar bilirler ki Allah, kahr-u tedmiri olan bir Aziz ve her günahı affeden bir Gafur’dur. Kalbin Zümrüt Tepeleri’nde geçtiği üzere havfın iki yanı vardır; heybet ve haşyet. “Heybet daha ziyade “firar” yörüngeli, haşyet ise “ilticâ” mahreklidir.” Bu nedenle “Evet, havfta lezzet vardır.” Validesinin tokadından korkan çocuk yine validesinin şefkatli kucağına sığınır. Üstad’ın 25. Söz’de ifade ettiği gibi kadınlar “şefkat madenidir”. Onlar her ne kadar birer şefkat kahramanı olsalar da sahip oldukları bu rahmet, Rabbimizin hadisin beyanıyla yüz parçaya ayırıp sadece bir parçasını dünyaya gönderdiği o engin rahmetinin sadece bir tecellisîdir. Bunu ifade sadedinde Hazreti Pir de “Halbuki, bütün validelerin şefkatleri, ancak bir lem'a-i tecellî-i rahmettir.” der.

O’nun rahmetine muhtacız çünkü biz acz ve fakr içinde yuvarlanan mahluklarız. Başındaki belâları defedemeyen, gözle görünmeyecek kadar küçük bir mikroba yenilip yatağa düşen insanoğluna fakr ne de güzel yakışıyor aslında.

Fatih Harpcı
Herkul.org

__________________

Aç açabildiğin kadar sineni ummanlar gibi olsun,
inançla geril ve saygı duy!
kalmasın el uzatmadığın ve alaka duymadığın bir mahzun gönül!

SEKİZİNCİ SÖZ

Asrın fikir mimarı Bediüzzaman Hazretleri, 24. Mektup’ta Risale-i Nur’da yer alan ekser temsillerin “birer bürhan-ı yakînî, birer hüccet-i kâtıa” olduğunu ilan etmektedir. İşte kendileriyle yakînî bir sûrette hakikatlerin beyan edildiği, Sözler mecmuasında bir seri halinde yazılmış temsilî hikayeciklerin sonuncusu Sekizinci Söz’dür. Üstad geçen yedi sözde temsillerin kaynağı veya nereden alındığı hakkında herhangi bir malûmat vermezken Sözler’in fihrist kısmında Sekizinci Söz için “Suhuf-u İbrahim (aleyhisselam)’da aslı bulunan” diye bir not düşülmüştür. Hadîs-i şeriflerde Hazreti İbrahim’e 10 sahife verildiği ve bunların kısa öğütlerden oluştuğu beyan buyurulmuş. Sekizinci Söz’de dinin insan hayatındaki yerinden bahsediliyor ve inananların ve inanmayanların dünya hayatındaki kazanç ve kayıplarına dair bir karşılaştırma yapılıyor.

Din bir mefkûre, bir ideal değildir. Din bir vaz-ı ilâhidir; insanları kendi iradeleriyle maksud-u bizzat olan hayra sevkeden, yönlendiren ilahî kanunlar manzûmesidir. Din, insanoğluyla beraber varolmuştur. Din, insan yaşamının ayrılmaz bir parçasıdır. Onun yeri sadece camii ve mezarlık değildir; hayatın her alanına girmiştir din. Bu nedenle “insanda dinin mahiyet ve kıymet”i büyüktür. Din için verdiğimiz tariften de anlaşılacağı üzere seçim insan iradesine bırakılmıştır. Akla kapı aralanmış, ihtiyar elden alınmamış, Üstad’ın temsilde dediği gibi “intihaptaki ihtiyar” bize verilmiştir. Kur’an-ı Kerim’in beyanıyla “Artık dileyen iman etsin, dileyen inkâr etsin.”

Temsildeki “sağ yolda, kanun ve nizama tebaiyet mecburiyeti vardır.” Evet, dinde yapılması veya uzak durulması gereken şeyler olduğu gibi tavsiye edilen veya yapıldığında hoş karşılanmayan hususlar da vardır. Yolcu “Tevekkeltü alâllah” diye bu yola girmiştir. Başına gelen bela ve musibetler karşısında insan olarak bir korkuya kapılır ama Üstad’ın dediği gibi korkar fakat sol yolun yolcusu olan biraderi kadar korkmaz. Üçüncü Söz’de de ifade edildiği üzere “küre-i arz bomba olup patlasa, ihtimaldir ki onu korkutmaz.” Çünkü bu yola tevekkül ile girmiştir, Yüce Yaratıcıya karşı devamlı hüsn-ü zanda bulunur; başına gelenler karşısında "Allahım, Sen bilirsin, vardır bir hikmeti" der ve korkusu şefkata, aşka, iştiyaka, ümite dönüşür.

“Şimdi bunun kalbi ve ruh ve aklı şu elîm vaziyetten gizli feryat ve figan ettikleri halde, nefs-i emmâresi, güya birşey yokmuş gibi tecahül edip...” Evet, insandaki nefs-i emmârenin güdümünde olan şehvet, kin, nefret, öfkeden oluşan nefis mekanizması ile his, şuur, idrak, ruh, kalb ve diğer latifelerden oluşan vicdan mekanizması devamlı birbirinin aleyhine işler.

“Kulum Beni nasıl tanırsa, onunla öyle muamele ederim.” Eğer insan bu dünyada din mefhumunu hiçe saydıysa, Karl Max gibi dini bir afyona benzettiyse veya Mao gibi dini bir zehir saydıysa diğer tarafta hayır adına onun eline hiçbirşey geçmeyecektir. Allahı tanımamış, dünyadaki rahmet tecellîlerinin gölgesi altında yaşamasına rağmen rahmet kaynağını görememiş kimseler ahiretteki rahmetten mahrum kalacaklardır. Cenab-ı Hakk onlara bu dünyada Rahman ismiyle lütuf ve ihsanda bulunmuş, nimetlere garketmiştir fakat âlem-i bekâda Allah-u Teâlâ, Rahim ismiyle muâmelede bulunacaktır ki sadece müminler bundan istifade edecektir.

Yedinci Söz’de geçtiği gibi burada da âlemdeki bir tılsımdan bahsediliyor ve bu tılsım sahibinin “tılsımı açmak arzusu neş'et etti” deniliyor. Bir kudsî hadiste de beyan buyurulduğu üzere “Ben gizli bir hazineydim, bilinmeyi istedim ve kâinatı yarattım.” Üstad’ın birçok yerde tekrar ettiği gibi “her cemal ve kemal sahibi kendi cemal ve kemalini görmek ve göstermek istemesi sırrınca...” Cenab-ı Hakk kâinatı yaratmayı murad buyurmuş.

“ ‘Fenalığı kendinden, iyiliği Allah'tan bil’ olan hükm-ü Kur'ânînin sırrı zâhir oluyor.” İyilikler âdeta devamlı olarak insanın başı üzerinden geçmektedir. Şöyle elini havaya doğru uzatsa bu iyilik sağanağından birşeyler eline geçecektir. Bu nedenle iyilikler Cenab-ı Hakk’a isnad edilir. Fakat kötülükler ise taşın altına saklanmış gibidir ve ne yazık ki insanoğlu onları bulup çıkarmaktadır. Akıllı insan “Huz mâ safâ, da' mâ keder” kaidesiyle amel eder, her şeyin iyisine bakar, hayrı arar, temizi ister; şerri, fenayı ve pis şeyleri bir tarafa bırakır, onlara dokunmaz.

Din, insanı hem dünya hem de ahiret saadetine götürür. Bu yolda hedefin ahiret olması gerekir. Üstadın dediği gibi “Ve her kim hayat-ı bâkıyeye ciddî müteveccih ise, saadet-i dâreyne mazhardır.” Bu nedenle buradaki nimetlerin sadece tadına bakmalı, başına oturup yememeli eğer oturuldu ise de doymadan hemen kalkmalıdır.

Fatih Harpcı
Herkul.org

__________________

Aç açabildiğin kadar sineni ummanlar gibi olsun,
inançla geril ve saygı duy!
kalmasın el uzatmadığın ve alaka duymadığın bir mahzun gönül!

DOKUZUNCU SÖZ

Kur’an-ı Kerim’de namazın belirli vakitlerde olmak üzere müminlere farz kılındığı, namazın hangi durumlarda kılınıp-kılınamayacağı gibi hususlar zikredilmiş olmasına rağmen, namaz vakitleri tam olarak tasrih edilmemiştir. Vakitler konusundaki bu mutlâkiyet ve icmal Efendimizin sünneti ve hadîs-i şeriflerle vuzuha kavuşturulmuştur. Fakat İslam uleması namaz vakitlerine işarette ve îmada bulunan âyetler olduğuna dair görüş bildirmiştir. Meâli “Haydi siz akşama girerken, sabaha çıkarken Allah’ı takdis ve tenzih edin, namaz kılın. Göklerde ve yerde hamd, güzel övgü O’na mahsustur. İkindi vaktinde de, öğleye girerken de, O’nu takdis ve tenzih edin, namaz kılın.” şeklinde verilen Rum sûresinin 17. ve 18. âyetleri de bu bahsettiğimiz âyetler arasında zikredilir. Bediüzzaman Hazretleri bu âyetleri namazın beş vakte hikmet-i tahsîsini anlattığı Dokuzuncu Söz’e serlevha yapmış. Dördüncü Söz’den sonra namaz hakkındaki ikinci risale olan bu Dokuzuncu Söz’de namazın ve ibadetin anlamı, dünyanın ve kâinatın ömründe, beş namaz vaktinin karşılıkları ve bu vakitler arasındaki ilişkiler gibi konular ele alınmış.
İslam sadece bir akıl dîni, bir mantık dîni değildir; İslam her şeyden önce bir vahiy dînidir. Bu nedenle dînin özellikle ibadet kısmında –İmam Şâtibi’ye göre muâmelatta da– taabbudîlik esastır. Yani ibadet kasdıyla yapılan fiillerde ve dillendirilen lafızlarda bazen neden ve niçin sorularına cevap bulamazsınız. Aslında cevap çok basittir; Allah emrettiği için. Bu taabbudîlik içinde meselenin bir hikmet yönü de mutlaka vardır. Namazın vakitlerinde de aynı durum söz konusudur ki Üstad bunu "namazın şu muayyen beş vakte hikmet-i tahsisini soruyorsun. Pek çok hikmetlerinden yalnız birisine işaret ederiz." diye ifade buyuruyor.
“Namazın mânâsı, Cenâb-ı Hakkı tesbih ve tâzim ve şükürdür.” Bir alt paragrafta da namazın özü, usâresi ve çekirdeğinin tesbih (Sübhânallah), tekbir (Allahu Ekber) ve hamd (Elhamdülillâh) olduğu ifade edilmiş. Görüldüğü üzere tesbih kelimesi aynen kalırken tazim kelimesine karşılık tekbir, şükür kelimesine karşılık da hamd kelimesi kullanılmış. Bu üç kelime namazın amûd-i fikarisi, can damarı olmakla birlikte namazın sonunda da önemine binâen 33 defa tekrar ediliyor. Efendiler Efendisi de bir hadiste yatmak için yatağa gelindiğinde 33 defa Sübhânallah, 33 defa Elhamdülillah ve 33 defa (bir rivâyette 34) Allahüekber denilmesini tavsiye buyuruyor. Evet, içinde tesbih, tahmid, tekbir ve tehlillerin bulunduğu namaz bir zikirdir. Tâhâ sûresinde Cenab-ı Hakk, Hazreti Musa’ya şöyle buyurmaktadır; “Muhakkak ki Benim gerçek İlah. Benden başka yoktur ilah. O halde sen de yalnız Bana ibadet et. Beni anmak için namaz eda et”. Cuma namazının anlatıldığı âyette de “Ey iman edenler! Cuma namazına ezan ile çağırıldığınız zaman derhal Allah’ı zikretmeye (hutbe ve namaza) gidin, alışverişi bırakın” buyurulmaktadır. Namazda iftitah tekbiriyle Rabbimizi tazime başlamış oluruz ve bu tazim her hareket ve rükunda tekrar edilir. Kıyamda her rekâtta hamdin sadece ve sadece Cenab-ı Hakk’a ait olduğu vurgulanır. Rüku ve secdede ise başın öne eğilmesiyle “fiilen, amelen, bedenen” yapılan takdis Sübhânallah lafzıyla da “kavlen, lafzen, lisanen” îfâ edilmiş olur.
Üstad daha sonra namaz ve ibadet arasındaki ilişki üzerinde duruyor ve ibadetin mânâsını tarif ediyor; “Dergâh-ı İlâhîde abd kendi kusurunu ve acz ve fakrını görüp kemâl-i Rububiyetin ve kudret-i Samedâniyenin ve rahmet-i İlâhiyenin önünde hayret ve muhabbetle secde etmektir.” Namaz, ibadetlerin fihristesi hükmündedir. Evet, insan kâinatın, Fatiha sûresi Kur’an-ı Kerim’in, namaz ise ibadetin “misal-i musağğarı”dır. İbadet ise yukarıdaki tarifte de beyan edildiği gibi kulun kendi acz ve fakrının farkına varmasıdır. Evet biz kusurlu, nâkıs, zaif, muhtaç varlıklarız. Cenab-ı Hakk ise Samed (Herkesin muhtaç olduğu bir müstağni), Kebir (Ululardan ulu), Aziz (Yegâne galip) ve Mâlikü’l-Mülk’tür (Mülkün tek sahibi).
İnsan ve kâinat arasındaki ilişkiye göre Üstad Hazretleri herbir namaz vakti için değerlendirmede bulunmuş; gün içindeki namaz vakitlerini insan ömründeki çocukluk, gençlik, ihtiyarlık ve ölüm devrelerine ve bir senedeki mevsim değişikliklerine benzetmiş.
Üstad ikindi yani asr vakti için “hem Âhirzaman Peygamberinin (aleyhissalâtü vesselâm) asr-ı saadetine benzer” diyor. Efendimiz de bir hadisde kendi ümmetiyle diğer ümmetler arasındaki farkı beyan buyururken bu dünya hayatında yahudilerin sabah vaktinden öğlene kadar, hristiyanların da öğleden ikindiye kadar çalışıp birer ecir aldıklarını, kendi ümmetinin ise ikindiden akşama kadar -ki diğerlerine göre daha azdır- çalışıp iki kat ecir aldığını söylüyor. Başka bir hadiste de Efendiler Efendisi kendisini ikindi sonrası güneşine benzetiyor. İkindi vaktinin İslam dininde apayrı bir yerinin olduğunda şüphe yoktur. En başta Kur’an-ı Kerim “Namazlara, hele salat-ı vustâya dikkat edin ve kalkıp huşû ile Allah’ın divanında durun.” diyerek önemini vurgulamaktadır. Salat-ı vustâ hakkında farklı görüşler olsa da çoğunluk, ikindi namazı olduğu kanaatindedir. Zira ikindi namazı beş vaktin tam ortasındadır. Gece ve gündüz meleklerinin toplanıp görev devir-teslimi yaptıkları andır. Ayrıca günlük meşgalelerin en çok olduğu zamana rastlar. İşte insanoğlunu dünya hayatına daldığı böyle bir zaman diliminden uzaklaştırıp biraz da kalb ve ruhun derece-i hayatında gezintilere çıkaran gönül erleri/erenleri de sohbet için bu vakti seçmişlerdir. “Kırık Testi” adlı eserde de ifade edildiği gibi bu sohbet-i cânan meclisleri haftasonu sabahı, Cuma namazı öncesi ya da akşam namazı sonrası değil de ikindi vakti kurulur. Her nerede olursa olsun bu sohbetleri dinleyenler gözlerini gurbet ufuklarına dikerler ve bilirler ki birazdan sağanak sağanak ikindi yağmuru başlayacak; kendisiyle birlikte güneşi getiren, etrafta hoş bir toprak kokusu bırakan, insanın içini okşayan ikindi yağmurları.
“Demek şu beş vakit, herbiri birer inkılâb-ı azîmin işârâtı ve icraat-ı cesîme-i Rabbâniyenin emârâtı ve in'âmât-ı külliye-i İlâhiyenin alâmâtı olduklarından, borç ve zimmet olan farz namazın o zamanlara tahsisi nihayet hikmettir.”

Fatih Harpcı
Herkul.org

__________________

Aç açabildiğin kadar sineni ummanlar gibi olsun,
inançla geril ve saygı duy!
kalmasın el uzatmadığın ve alaka duymadığın bir mahzun gönül!

ONUNCU SÖZ (HAŞİR RİSALESİ)

İslam dîninin mukaddes kitabı Kur’an-ı Kerim’in dört ana gayesi vardır ki bunlardan birisi de ahiret, diğer bir ifadeyle haşirdir. Geçmiş ümmetlerde icmâli olarak kalan haşir inancı bizde tafsil edilmiş; onlara sadece inanın denilmiş, İslam ümmetinde ise haşir akidesinin sağlam bir zemine oturması için âfakta ve enfüste birçok delil gösterilmiş ve Kur’an-ı Kerim’de pek çok âyette Allah’a imanla beraber zikredilmiş. İşte bu kadar önemli olan bir mesele Bediüzzaman Hazretleri tarafından Onuncu Söz olarak kaleme alınmış. Bundan önce geçen dokuz sözde risaleler için müstakil bir isim zikredilmezken bu risale “Haşir Risalesi” diye meşhur olmuş ve ayrı bir risalecik olarak da basılmıştır.

Oldukça uzun olan bu risalede yine istiâre-i temsiliyeler kullanılmış ve yeniden bir kez daha, girizgâh sadedinde bu temsil ve hikâyelerin birer hayal ürünü olmadığı “Hikâyelerin mânâları, sonlarındaki hakikatlerdir. Kinâiyat kabilinden, yalnız onlara delâlet ederler. Demek hayalî hikâyeler değil, doğru hakikatlerdir.” denilerek okuyucuya hatırlatılmış. Haşir mevzuuyla alâkalı olarak Hayy isminin anlatıldığı 30. Lema’nın Beşinci Nüktesi’nde ve Meyve’nin Yedinci Meselesi’nin başında zikredilen ve mealini “Şimdi bak Allah'ın rahmet eserlerine: Yeryüzünü ölümünün ardından nasıl diriltiyor? Bunu yapan, elbette ölüleri de öylece diriltecektir; O herşeye hakkıyla kadirdir” şeklinde verebileceğimiz âyet bu risaleye de serlevha yapılmış.

Ahirete ve haşre iman gaybî bir mesele olduğu için insan aklı bunu kavramakta zorluk çeker. Felsefecilerin çıkmaza girdiği yerlerden biri de budur: Aklın bir sınırı ve kapasitesi vardır. Bu nedenle kendisinin istîab edemediği şeyleri yok sayıp yalanlayacaktır. İnsanoğlu ölecek, vücudu atomlara, elementlere ayrılacak ve sonra tekrar eski haline gelecek öyle mi? Kur’an-ı Kerim’in ilk muhatapları da işte bu tür sorular soruyorlardı ve bu inanılması oldukça zor bir meseleydi onlar için. Onuncu Söz, sorulan bütün suallere cevap vermiş, delilleriyle haşri ispat etmiş, münkirleri susturmuştur; öyle ki Haşir Risalesi’ni ateistlere verseniz itiraz edecek birşey bulamazlar. Üstad Hazretleri başka risalelerde bu hususu vurgulamakta ve şöyle demektedir: “Hakaik-i imaniye ve Kur'aniye içinde öyleleri var ki, en büyük bir dâhi telâkki edilen İbn-i Sina, fehminde aczini itiraf etmiş, "Akıl buna yol bulamaz" demiş. Onuncu Söz risalesi, o zâtın dehâsıyla yetişemediği hakaiki, avamlara da, çocuklara da bildiriyor.” Onuncu Söz’deki temsilde inatçı sersem adam, emin arkadaşıyla konuşurken aynı şeyleri mırıldanıyor; “Gözümle görmezsem inanmayacağım.” Böyle bir hezeyanda bulunmasının tek bir nedeni vardır o da “bir parça frengi okumuştur.” Kur’an-ı Kerim’de beyan buyurulduğu üzere bu tip insanların gözleri vardır ama görmez, kulakları vardır ama işitmez. Akılları da vardır ama nedense onu sadece manavdan domates alırken kullanırlar.

Bu dünya “iki kapılı bir han” gibidir. “Hergün bir kafile gelir, biri gider, kaybolur. Daima dolar, boşanır.” Bu hanın, misafirhanenin çıkış kapısı farklı bir dünyaya açılmaktadır. Herkesin kıyameti kendi ölümüyle kopar aslında, ölmeyenleri de o büyük kıyamet bu dünyadan alıp götürecek ve bütün insanlar dünyada yaptıkları şeylerden dolayı sorgulanacak, “hizmetine mukabil ya ceza, ya mükâfat görecek.” Allah’ın varlığını ve birliğini inkâr eden ve bu inkârından dolayı canlı-cansız bütün mahlukât üzerinde mevcut olan Yüce Yaratıcı’nın esmâ ve sıfâtını hiçe sayan insanları diğer tarafta büyük mahkemeler, yüce divanlar beklemektedir. Küfür, insanoğlunun bu dünyada işlediği en büyük suçtur. Bu nedenle yeryüzündeki milletlerin, toplumların bu büyük suçu yargılayacak ne mahkemesi ne de suçlular için hapishanesi vardır. “Demek bir mahkeme-i kübrâya bırakılıyor” bu suçlular hesapları görülmek, defterleri dürülmek üzere. Hazreti Lokman oğ*lu*na na*si*hat eder*ken: “Sa*kın Al*lah’a eş, or*tak uy*dur*ma! Çün*kü şirk pek bü*yük bir zu*lüm*dür.” diyor. Evet, başta şirk olmak üzere hiç bir zulüm karşılıksız bırakılmayacak, zalimlerin yaptıkları da yanlarına kâr kalmayacaktır. Çünkü “bir dâr-ı mücazât ve zindan” onları bekliyor. Ne güzel söylemişler:

"Zâlimin zulmü varsa mazlumun da Allah’ı var
Bugün halka cevretmek kolay, yarın Hakk’ın divanı var."

“Nihayet derecede muntazam şu memleketin hâkimsiz olamayacağını” anlayan, iman edip, salih amelde bulunanlar için ahiret “bir dâr-ı mükâfat ve ihsan” olacaktır. Burada sadece tadına bakılan o güzel nimetlerin devamını Rabbimiz cennet bahçelerinde tekrar insanın huzuruna getirecektir daha güzel, daha mükemmel bir sûrette. Evet, burada tattırıp bırakmayacak, sonsuz lütuf ve keremini bir de ahirette gösterecektir. Hiç bulanık olmayan temiz, saf su ırmaklarından davarların memesinden çıkmamış olan süt ırmaklarına; sarhoşluk değil de içenlere zevk veren şarap ırmaklarından arının içinden çıkmamış olan süzme bal ırmaklarına... Üstad, yukarıda zikrettiğimiz hususu ihtiva eden ve yemek duası olarak da bilinen “Ey bizi nimetleriyle perverde eden Sultanımız! Bize gösterdiğin nümunelerin ve gölgelerin asıllarını, menbalarını göster.” cümlesiyle başlayan duayı da yine Onuncu Söz’de zikretmiştir.

Bediüzzaman Hazretleri, haşri ispat eden “had ve hesabı olmayan delâil içinde” sadece on iki sûret zikretmiştir. Bu sûretleri dikkatlice okuyan herkes kendine düşen payı alır, haşir inanç ve akidesini hayatına geçirir. Yaşlı birisi “eğer imanla ölürsem cennet bahçelerinden birine düşebilirim” der, şâki bir insan da “eğer kötülüğe devam edersem diğer tarafta azap göreceğim” diye düşünür.

Fatih Harpcı
herkul.org

__________________

Aç açabildiğin kadar sineni ummanlar gibi olsun,
inançla geril ve saygı duy!
kalmasın el uzatmadığın ve alaka duymadığın bir mahzun gönül!